|
KRONOLOJİ
1881-(19 Mayıs)Mustafa'nın
doğumu . 1893-Selanik Askeri Rüştiyesine yazıldı ve Matematik öğretmeni
Mustafa Efendi,O'na Kemal adını verdi. 1899-13 Mart İstanbul Harp
Okuluna girdi. 1902-Harp Akademisi'ne,Erkanı Harp Sınıfına
girdi. 1905-11 Ocak Yüzbaşı olarak Akademi'den mezun oldu ve merkezi
Şam'da bulunan V. Ordu emrine verildi. 1906-Ekim Arkadaşlarıyla Şam'da
Vatan ve Hürriyet Cemiyetini kurdu. 1909-6 Eylül Selanik'te III.Ordu
Piyade Subay Talimgahlığı'na komutan olarak atandı. 1911-27 Kasım
Binbaşı rütbesini aldı. 1912-9 Ocak Trablusgarp'a gönüllü gitti ve
İtalyan İstilasına karşı Tobruk taaruzunu başarı ile idare etti. 1914-1
Mart Yarbaylığa terfi etti. 1915-2 Şubat Tekirdağında 19. Tümen
komutanlığına atandı. 1915-25 Nisan Müttefiklerin Arıburnu'na asker
çıkarmaları üzerine kendi insiyatifi ile düşmanın yarımadadaki
ilerlemesini ve yayılmasını durdurdu. 1915-1 Haziran Albaylığa
yükseldi. 1916-14 Ocak Edirne'de,XVI.Kolordu Komutanlığı'na tayin
edildi. 1916-1 Nisan Tuğgeneralliğe (Mirliva) yükseldi. 1916-6/7
Ağustos Bitlis ve Muş'u düşmandan geri aldı. 1917-18 Mart II. Ordu'ya
Kumandan olarak atandı. 1917-5 Temmuz VII.Ordu Komutanlığı'na
atandı. 1917-20 Eylül Memleketin ve ordunun durumunu açıklayan tarihi
raporunu Sadrazama ve Başkomutan vekiline verdi. 1918-7 Ağustos
Filistin'deki VII.Ordu'ya ikinci defa komutan olarak atandı. 1918-26
Ekim Düşmanın umumi taaruzu karşısında VII. Ordu birliklerini Haleb'in
kuzeyine çekti,cephedeki birliklerin geri kalanlarını topladı ve milli
sınırı çizdi. 1918-30 Ekim Mondos Mütarekesi'ni öğrendi. 1918-31
Ekim Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'na atandı. 1918-13 Kasım
Yıldırım Orduları Grubu lağveldi.İstanbul'a çağrıldı ve geldiği gün
Boğaz'a giren müttefik donanmanın arkasından geçerken:<<Geldikleri
gibi giderler!>>dedi ve İstanbul'da kurtarıcı faaliyetlerine
başladı. 1919-30 Nisan Merkezi Erzurum'da bulunan IX. Ordu Kıtaatı
Müttefişliğine geniş yetkilerle atandı.(15 Haziran'dan sonra bu görevin
adı III.Ordu Müttefişi olmuştur.) 1919-16 Mayıs İstanbul'dan Bandırma
Vapuru ile Samsun'a gitmek üzere hareket etti. 1919-18 Mayıs
Yunanlıların İzmir'i işgal ettiklerini Sinop'ta öğrendi. 1919-19 Mayıs
Samsun'da Anadolu topraklarına ayak bastı. 1919-28 Mayıs Havza'dan
bütün memlekete,komutanlara,mülki amirlere milli teşkilat
kurmaları,köylere kadar her yerde miting tertip ve düşman işgalini
protesto etmeleri için tamim gönderdi. 1919-22 Haziran Amasya'dan
gönderdiği tamim ile,milli kuvvetleri bir amaç ve örgüt içinde toplamak
için milleti Sivas Umumi kongresine çağırdı. 1919-23 Haziran İstanbul
Hükümeti M.Kemal'i görevinden azletti. 1919-3 Temmuz M.Kemal Erzurum'a
gitti. 1919-8/9 Temmuz Ordu Müfettişliğinden ve askerlikten istifa
etti. 1919-23 Temmuz Erzurum Kongresi açıldı ve M.Kemal Başkan
seçildi. 1919-4/12 Eylül Sivas Kongresi toplandı ve M.Kemal'i başkan
seçti. 1919-7 Eylül Anadolu ve Rumeli Müdafaii Hukuk Cemiyeti'ni
kurdu. 1919-11 Eylül Heyeti Temsiliyenin Başkan ve sözcüsü
seçildi. 1919-12 Eylül Padişah'ın İngiltere ile manda anlaşması
imzaladığını öğrendi. 1919-27 Aralık Heyeti Temsiliye ile Ankara'ya
geldi. 1920-12 Ocak Seçilen Mebusan Meclisi,M.Kemal'in Meclisinin
Anadolu'da toplanması istegine rağmen,İstanbul'da içtima etmiş;Padişah
hastayım diye gelmemiş,Meclis Sadrazad tarafından açılmıştı. 1920-28
Ocak Mebusan Meclisi Milli Misakı kabul etti:Milli Misak esasları
7.8.1919'da Erzurum Kongresi'nin 11.9.1919 'da Sivas Kongresi'nin
beyannamesinde yer almış ve 28 Ocak 1920'de İstanbul'daki Mebusan
meclisine getirilmişti.Hüseyin Rauf orbay,bu beyannamenin bir pakt
şekline konarak mebuslatra imzalatıldığındı,M.Kemal Paşa'ya çektiği
27.1.1920 tarihli telle bildirmişti.Milli Misak,17.2.1920'de Mecliste
itirazsız kabul edilmiş,dünya parlamentolarına ve basınına
verilmişti. 1920-16 Mart İstanbul 'unişgali üzerine M.Kemal bütün
devletlerle ve parlematolara protesto yazısı gönderdi ve Ankara 'da
fevkalade yetkili millet meclisini toplamaya girişti. 1920-23 Nisan
Ankara’da Türkiye Büyük Millet meclisini açtı. 1920-24 Nisan TBMM ne
başkan seçildi. 1920-13 Eylül “Halkçılık” Programını TBMM ne
verdi. 1920-Nisan-Ekim İç İsyanlara ve Yunanlıların ilerlemesine karşı
insan gücü üstünde mücadele etti. 1920-30 Ekim Milli Türk Ordusunu
Kars’ı geri aldı. 1920-3 Aralık Gümrü muahedesi yapıldı. 1921-9\10
Ocak Birinci İnönü Savaşı yapıldı. 1921-20 Ocak Hazırladığı Teşkilatı
Esasiye (Anayasa) Kanunun esas maddeleri kabul edildi. 1921-21 Şubat
Londra Konferansına Delegelerini yolladı. 1921-16 Mart Moskova
Muahedesi,Delegelerimiz tarafından imzalandı. 1921-10 Mayıs TBMM
,Anadolu ve Rumeli Mudafai Hukuk Grubu kuruldu ve M. Kemal Grup
başkanlığına seçildi. 1921-25 Temmuz geniş Yunan saldırısı karşısında
ağır kayıplara uğrayan milli ordumuzu Sakarya gerisinde topladı;kararını
18 Temmuz 1921’de vermişti. 1921-5 Ağustos TBMM tarafından kendisine
baş kumandanlık görevi ve geniş yetkiler verildi. 1921-13 Eylül Sakarya
Meydan Savaşını Başkomutan olarak idare etti ve düşmanı ezdi. 1921-19
Eylül Millet Meclisi kendisine Mareşallik Rütbesi ve Gazilik Ünvanını
verdi. 1922-26 Ağustos Kocatepe’den Büyük Taaruzu idare etti. 1922-1
Eylül Dumlupınar’da:”Ordular ilk hedefiniz Akdeniz’dir,ileri!” emrini
verdi. 1922-10 Eylül Gazi M.Kemal İzmir’e geldi. 1922-3\11 Ekim
Mudanya Mütakeresi imzalandı. 1922-1 Kasım TBMM’de saltanatın
kaldırılması kararını aldı. 1922-22 Kasım Lozan konferansında barış
masasına düşman devletleri delegelerini oturmaya mecbur etti. 1923-29
Ocak Uşakizade Latife Hanımefendi ile evlendi. 1923-3 Şubat İzmir’de
kadınlarında katıldığı toplantıda <Kadın hakkı> konusunda
konuştu. 1923-17 Şubat İzmir’de İktisat Kongresi’ni açtı ve Ankara’ya
hareket etti. 1923-24 Temmuz Lozan Muahedesi imzalandı. 1923-9
Ağustos Cumhuriyet Halk Fırkası’nı kurdu. 1923-11 Ağustos TBMM’nin
ikinci dönemi açıldı ve Başkan seçildi. 1923-23 Ağustos Lozan
Muahedesini TBMM onayladı. 1923-6 Ekim Türk Ordusu İstanbul’a
girdi. 1923-13 Ekim Ankara Başkent oldu.(TBMM kararı ile) 1923-29
Ekim Cumhuriyet ilan edildi ve M. Kemal ilk Cumhurbaşkanı
seçildi. 1924-3 Mart TBMM Halifeliği,Şeriye ve Evkaf Bakanlığı’nı
,şeriat mahkemelerini ve medreseleri lağvetti.Genelkurmay Başkanlığı
kabineden ayrıldı.Halife ve Osmanoğulları hanedanını yurt dışına
çıkardı. 1925-28 Kasım Şapka kanunu yürürlüğe girdi;Gazi 27.8.1925’te
Kastamonu gezisinde halka başında şapka ile göründü. 1925-26 Aralık
Milletlerarası takvim ve saat kabul edildi. 1926-17 Şubat Medeni Kanun
kabul olundu. 1927-15\20 Ekim Gazi Büyük Nutku’nu,C.H.P: ikinci
Kurultayı’nda söyledi. 1927-1 Kasım ikinci defa Cumhurbaşkanı
seçildi. 1928-9 Ağustos İstanbul Sarayburnu’nda Türk harflerinin kabulü
için konuştu. 1930-3 Nisan Kadınların belediye seçimlerinde oy hakkı
tanındı. 1930-9 Ağustos < Serbest Cumhuriyet Fırkası> nın
kurulmasını destekledi ve korudu (Fırka’nın Başkanı Fethi
Okayar’ın,Partisi’ni feshe karar verdiğine dair beyannamesi 18 Kasım
1930’da yayınlandı). 1930-23 Aralık Kubilay Menemen’de şehit
edildi. 1931-15 Nisan Türk Tarih Kurumu’nu kurdu. 1931-4 Mayıs III.
defa Cumhurbaşkanı seçildi. 1932-12 Temmuz Türk Dil Kurumunu
kurdu. 1934-Üniversite reformu yapıldı. 1933-29 Ekim Cumhuriyet’in
X. Yılında milletine hitabeti:<Ne mutlu Türküm diyene!>
dedi. 1934-4 Mart Fakülte ve Yüksek Okullarla İnkılap Tarihi derslerini
koydurdu. 1934-21 Haziran Soyadı yasası kabul edildi. 1934-24 Kasım
Gazi M. Kemal’e TBMM (Atatürk) soyadını kanunla verdi. 1934-5 Kasım
Türk kadınlarına Milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı. 1935-1
Mart Gazi, dördüncü defa Cumhurbaşkanı seçildi. 1936-9 Mart Ankara’da
Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi açıldı. 1936-20 Temmuz Boğazların
silahlandırılmasını sağlayan Montrö Antlaşması imzalandı. 1937-11 Mayıs
Çiftliklerini Hazineye,bir kısım mallarını da Ankara belediyesi’ne
bıraktı. 1937-9 Temmuz Sadabad Paktı imzalandı. 1938-31 Mart
Rahatsızlığı hakkında ilk resmi tebliğ çıktı. 1938-19 Mayıs gençlik
Bayramında bulunduktan sonra Hatay ile ilgili Güney yolculuğuna
çıktı. 1938-2 Eylül Hatay Türk Devleti’nin kuruluşunu
sağladı. 1938-15 Eylül -25 Kasım 1938’de açılan ve bütün varını millete
bırakan vasiyetnamesini yazdı. 1938-10 Kasım İstanbul’da hayata
gözlerini yumdu. 1958-10 Kasım Naaşı Anıt-Kabre törenle
nakledildi. Gerçekte yattığı yer,milletimizin kalbidir.Bu sevgi,bu
hayranlık ve bu şükran duyguları nesillerden nesillere,daha da
heybetleşerek sürüp gidecektir. |